De laatste maanden krijg ik een spiegel voorgehouden. En eerlijk? Soms kijk ik liever even weg. Tijdens mijn opleiding tot coach en counsellor die ik momenteel volg leer ik dat communicatie veel meer is dan praten. Natuurlijk weet jij dat ook. Maar handel jij er ook naar?
Ik vind luisteren moeilijk. Dat weet ik van mezelf. Ik was echter in de veronderstelling dat ik inmiddels zo ver was dat ik aardig goed kon luisteren. Dat ik mensen begreep. Dat ik, door mijn ervaring, snel kon aanvoelen waar het misging. Maar luisteren blijkt iets totaal anders dan begrijpen.
Overigens volg ik deze opleiding niet om een papiertje te halen. Ik doe dit omdat ik mijn werk als ondernemerscoach met dezelfde professionaliteit wil doen als waarmee ik al jarenlang bedrijven (bege)leid. Iedereen kan zich tegenwoordig coach noemen, maar ik wil laten zien dat ik bewust kies voor de professionele weg: een combinatie van geaccrediteerde kennis, kunde en levenservaring. Want pas als die drie samenkomen, kun je écht iets betekenen voor iemand anders.
Wat ik vooral leer, is dat coachen iets totaal anders is dan adviseren. En dat is confronterend. Als ondernemer en adviseur ben ik gewend om te sturen, te overtuigen, te vertellen hoe ik het zou aanpakken. Maar in een coachgesprek werkt dat niet. Daar gaat het juist om het niet-weten. Om aandacht. Om vertrouwen. Om stilte. Totaal anders. Adviseren is hiërarchisch. Coachen is gelijkwaardig. En dat vraagt om iets wat voor veel ondernemers onnatuurlijk voelt: controle loslaten. We willen zo graag de oplossing bieden, een advies geven, de ander helpen vooruit te komen. Maar soms moet je leren om níet te helpen. Om alleen maar aanwezig te zijn. Bij coaching geef je alleen richting en je laat je cliënt het zelf ontdekken.
Goede communicatie begint niet bij woorden, maar bij aandacht. Bij de volle aanwezigheid bij de ander. Bij het opmerken van wat er niet gezegd wordt. Bij het durven laten vallen van stilte, zodat de ander zelf kan nadenken. En dat is lastig. Want stilte confronteert. Met jezelf, met je ongeduld, met je behoefte om iets te doen. Toch gebeurt er iets bijzonders als je dat leert verdragen. Met de juiste vorm van communiceren verandert er iets in jou. Je praat langzamer. Je ademhaling wordt rustiger. Je luistert met minder spanning, minder oordeel.
En dat werkt door in alles wat je doet. Je wordt kalmer in je doen en laten, bewuster van wat je zegt. Mensen reageren anders op je – niet omdat jij hen probeert te veranderen, maar omdat ze merken dat jij veranderd bent.
We stellen vaak vragen om zelf iets te begrijpen, niet om de ander te laten nadenken. “Heb je het al geprobeerd?”, “Is het gelukt?”, “Was het druk vandaag?” Ze zijn veilig, maar oppervlakkig. Open vragen doen iets anders. Ze nodigen uit tot reflectie. “Wat maakte dat het niet lukte?”, “Wat zou je anders willen zien?”, “Wat gebeurde er precies toen je dat deed?” Open vragen vertragen. Ze brengen diepgang, maar ook ongemak. Want soms komt er iets naar boven waar je liever omheen had gepraat.
In elk gesprek gebeurt meer dan woorden. De ander ziet iets in jou (overdracht) en jij herkent iets van jezelf in de ander (tegenoverdracht). Dat is niet zweverig, dat is menselijk. Als je je daarvan bewust wordt, ga je anders communiceren. Zachter. Zuiverder. Je luistert niet meer om te reageren, maar om te begrijpen.
Ik ontdek dat communicatie de kern is van elk contact, zakelijk of privé. Het bepaalt de kwaliteit van je relaties, je samenwerking en je leiderschap. En eerlijk is eerlijk: ik vind het nog steeds moeilijk. Om stil te zijn. Om niet meteen te willen helpen. Om het niet beter te willen weten. Om niet te adviseren. Maar ik merk dat ik door anders te communiceren ook zelf verander. Ik word rustiger. Milder. Bewuster. Mijn woorden worden zachter. Mijn handelen eenvoudiger.
Communicatie is universeel. Of je nu ondernemer bent, ouder, coach of partner: het is de brug tussen jouw wereld en die van de ander. Wie leert luisteren, hoort niet alleen de ander beter… maar ook zichzelf.
En jij? Herken jij dit bij jezelf – dat je vaak praat of dat je vaak al luistert met een antwoord in gedachten? Wat doet het met jou als je probeert om écht stil te zijn in een gesprek? Wat verandert er dan, in de ander… of in jouzelf?