Vandaag precies een jaar geleden stond ik aan de voet van de Pyreneeën. Een rugzak op mijn rug. Een paar wandelschoenen aan mijn voeten. En vooral heel veel vragen in mijn hoofd.
Ik wist niet waar ik zou slapen. Ik wist niet wie ik zou ontmoeten. Ik wist niet welke gesprekken ik zou voeren. Ik wist niet of mijn lichaam het zou houden. Ik wist niet of mijn hoofd het zou houden. Ik wist niet welke emoties ik onderweg tegen zou komen. En misschien nog wel het belangrijkste: ik wist niet wat deze reis uiteindelijk met mij zou doen. Toch zette ik die eerste stap. Achteraf gezien is dat misschien wel de belangrijkste les van de Camino geweest.
De meeste belangrijke stappen in ons leven zetten we namelijk zonder zekerheid. We beginnen een onderneming zonder garanties. We nemen een baan aan zonder te weten hoe het uitpakt. We gaan een relatie aan zonder te weten waar die eindigt. We maken keuzes terwijl we het antwoord nog niet kennen. En toch verwachten we vaak van onszelf dat we alles vooraf moeten weten.
De Camino leerde mij dat het leven anders werkt. Je ziet niet de hele weg. Je ziet alleen de volgende stap. Wanneer mensen mij vragen wat het zwaarste was van de Camino, denken ze vaak aan de fysieke inspanning. 936 Kilometer lopen. 35 Dagen onderweg. Meer dan 1,4 miljoen stappen. Maar de zwaarste kilometers zaten niet in mijn benen. Ze zaten tussen mijn oren.
Onderweg kwam ik niet alleen bergen tegen. Ik kwam vooral mezelf tegen. Mijn overtuigingen. Mijn patronen. Mijn onzekerheden. Mijn verdriet. Mijn behoefte aan controle. Mijn loyaliteiten. Mijn verleden. Dingen waarvan ik dacht dat ik ze allang verwerkt had. Dingen waarvan ik dacht dat ze geen invloed meer hadden. Totdat ik dag na dag met mezelf onderweg was. Zonder afleiding. Zonder agenda. Zonder de dagelijkse drukte. Dan blijft er uiteindelijk maar één persoon over om naar te kijken. Jezelf. En dat is soms meer confronterend dan welke bergpas ook.
Nadat ik al eerder dit jaar een boek had geschreven heb ik de afgelopen periode meerdere lezingen mogen geven over ondernemerschap, gedrag, patronen en persoonlijke ontwikkeling. Wat mij iedere keer opnieuw raakt, is hoeveel mensen zichzelf herkennen in mijn verhaal. Niet omdat mijn verhaal zo bijzonder is. Maar juist omdat het dat niet is. Het is niet bijzonder.
De details verschillen. De mens erachter vaak niet. Ik ontmoet ondernemers die vastlopen. Directeuren die alles dragen. Familiebedrijven die worstelen met de toekomst. Mensen die succesvol zijn aan de buitenkant maar van binnen niet meer weten of ze nog de juiste weg bewandelen. Mensen die voortdurend zorgen voor anderen maar zichzelf ergens onderweg zijn kwijtgeraakt.
En telkens zie ik dezelfde thema’s terugkomen. Twijfel. Verantwoordelijkheid. Controle. Angst. Loyaliteit. Verlies. Zingeving. De vraag of dit het dan is. Of er nog meer mogelijk is. Of er nog een andere versie van jezelf bestaat.
Misschien loop jij momenteel vast in je eigen doen en laten zonder precies te begrijpen waarom. Misschien merk je dat dezelfde patronen steeds terugkomen. Misschien wil je vooruit maar ontbreekt richting en overzicht. Misschien worstel je met leiderschap binnen je bedrijf. Misschien ervaar je spanning binnen de directie of binnen een familiebedrijf. Misschien denk je na over opvolging, verkoop of aankoop van een onderneming. Misschien ervaar je financiële druk. Of misschien heb je simpelweg het gevoel dat je ergens onderweg jezelf bent kwijtgeraakt.
Dan is de oplossing vaak niet nóg harder werken. Niet nóg meer kennis. Niet nóg meer adviezen. Vaak begint verandering met stilstaan. Met eerlijk kijken. Met het voeren van gesprekken die werkelijk ergens over gaan. Soms heb je geen adviseur nodig.
In de afgelopen dertig jaar heb ik gewerkt op het snijvlak van ondernemerschap, strategie, finance en persoonlijk leiderschap. Tegenwoordig merk ik steeds vaker dat mijn grootste waarde niet zit in de cijfers. Niet in de spreadsheets. Niet in de modellen. Maar in het vermogen om naast iemand te gaan lopen. Zoals mensen soms naast mij liepen tijdens de Camino. Niet om de problemen op te lossen. Maar om de juiste vragen te stellen. Om te spiegelen. Om zichtbaar te maken wat ik zelf niet zag. Om zichtbaar te maken wat zij niet zagen.
Dat is uiteindelijk ook wat ik vandaag doe. Voor ondernemers. Voor directeuren. Voor familiebedrijven. Voor mensen die even niet meer weten welke kant ze op moeten. Geen standaard advies. Geen quick fix. Maar eerlijke gesprekken. Scherpe vragen. Nieuwe inzichten. En soms net dat duwtje waardoor iemand weer verder kan.
Wanneer ik naar de foto’s van een jaar geleden kijk, zie ik een man op een lange weg. Toen dacht ik dat die weg naar Santiago liep. Nu weet ik beter. Die weg liep naar mezelf. En misschien is dat uiteindelijk wel de echte bestemming van iedere reis. Niet de plek waar je aankomt. Maar de persoon die je onderweg wordt. En soms begint ook jouw volgende stap gewoon met een goed gesprek. Gun jezelf dat gesprek!